Her ay\u0131n birka\u00e7 g\u00fcn\u00fcnde kendinizi tan\u0131yamayacak kadar de\u011fi\u015fti\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcnseniz… Duygu durumunuzda ciddi bir de\u011fi\u015fim, umutsuzluk ve \u00e7\u00f6kk\u00fcnl\u00fck hissetseniz… Takvim yapraklar\u0131 her ay ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylerken bedeniniz bamba\u015fka bir hik\u00e2ye anlatsa; kendinize yabanc\u0131la\u015f\u0131p en sevdiklerinize bile tahamm\u00fcl edemeseniz… Ve sonra b\u00fct\u00fcn bunlar bir anda kaybolsa…<\/p>\n\n\n\n
Kula\u011fa olduk\u00e7a yorucu gelen bu tablonun bilimsel literat\u00fcrde bir ad\u0131 var: Premenstr\u00fcel Disforik Bozukluk<\/strong>, yani k\u0131saca PMDD<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Premenstr\u00fcel Disforik Bozukluk, d\u00f6ng\u00fcsel seyreden ve hormonal s\u00fcre\u00e7lerle ili\u015fkili bir duygu durum bozuklu\u011fudur. Regl d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00f6zellikle luteal faz\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan duygu dalgalanmalar\u0131, \u00e7\u00f6kk\u00fcnl\u00fck, intihar d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, yo\u011fun irritabilite, gerginlik, anksiyete ve ki\u015filer aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma gibi belirtilerle kendini g\u00f6sterir. Ayn\u0131 zamanda g\u00f6\u011f\u00fcs hassasiyeti, \u015fi\u015fkinlik, kramplar ve bedensel a\u011fr\u0131lar gibi fiziksel belirtiler de tabloya e\u015flik edebilir.<\/p>\n\n\n\n DSM-5\u2019te depresif bozukluklar ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve premenstr\u00fcel sendromun (PMS) \u015fiddetli, \u00e7o\u011fu zaman i\u015flevselli\u011fi bozacak derecede a\u011f\u0131r bir formu olarak tan\u0131mlan\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman \u201c\u015fiddetli PMS\u201d ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lsa da PMDD\u2019yi ay\u0131ran temel nokta, semptomlar\u0131n belirgin \u015fiddeti ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131 ciddi bi\u00e7imde etkilemesidir. Ki\u015fi yaln\u0131zca daha hassas hissetmez; \u00e7al\u0131\u015fmakta zorlanabilir, ili\u015fkilerinde geri \u00e7ekilebilir, kendilik alg\u0131s\u0131nda ge\u00e7ici ama sars\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fimler ya\u015fayabilir.<\/p>\n\n\n\n Bu belirtiler regl \u00f6ncesi g\u00fcnlerde yo\u011funla\u015f\u0131r, menstr\u00fcasyonun ba\u015flamas\u0131yla birlikte h\u0131zla hafifler ya da kaybolur. PMDD ya\u015fayan kad\u0131nlar bu d\u00f6nemi s\u0131kl\u0131kla \u201cSanki ben ben de\u011filim\u201d diye anlat\u0131r ve \u00e7o\u011fu zaman \u00e7evrelerinden \u201cabart\u0131yorsun\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc duyarlar. Oysa PMDD bundan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r. Bu nedenle sebeplerine biraz daha yak\u0131ndan bakmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n PMDD\u2019nin nedenleri hakk\u0131nda \u015fu ana kadar elde edilen veriler; beyin aktivitesinde farkl\u0131l\u0131klar, travmatik ya\u015fam \u00f6yk\u00fcleri ve kronik strese maruz kalma oranlar\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. PMDD ya\u015fayan ki\u015filerde luteal fazda hormonal dalgalanmalara kar\u015f\u0131 artm\u0131\u015f n\u00f6robiyolojik duyarl\u0131l\u0131k saptand\u0131\u011f\u0131 ve serotonin i\u015flevinde de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6zlendi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu durum kar\u015f\u0131m\u0131za biyopsikososyal bir tablo \u00e7\u0131kar\u0131r; yani PMDD d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden daha karma\u015f\u0131k etkenlerin bir araya gelmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar. Yaln\u0131zca \u201chormonlar\u201d ya da yaln\u0131zca \u201cpsikoloji\u201d ile a\u00e7\u0131klanamaz. Genetik yatk\u0131nl\u0131k, \u00e7evresel stres fakt\u00f6rleri ve bireysel duyarl\u0131l\u0131k d\u00fczeyi bu tabloya katk\u0131da bulunabilir. Bu da tedavide multidisipliner bir yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nemini art\u0131r\u0131r. Ancak tedaviye ge\u00e7meden \u00f6nce g\u00fcnl\u00fck hayatta PMDD\u2019nin nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne bakal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Her ay s\u0131f\u0131rdan bir ev in\u015fa etti\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. B\u00fct\u00fcn enerjinizi ve zaman\u0131n\u0131z\u0131 vererek kurdu\u011funuz bu yap\u0131, her ay derin bir sars\u0131nt\u0131yla y\u0131k\u0131l\u0131p yok oluyor. D\u00f6ng\u00fcn\u00fcz ge\u00e7tikten sonra yeniden toparlan\u0131yor, \u201cTam modumu yakalad\u0131m\u201d diyorsunuz; ancak PMDD bir deprem gibi gelip her \u015feyi alt\u00fcst ediyor.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015finiz, insan ili\u015fkileriniz ve g\u00fcnl\u00fck ruh h\u00e2liniz d\u00fczene girmi\u015fken yeniden sars\u0131labiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc yo\u011fun bir depresif duygu durum, ruh h\u00e2linde \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, ili\u015fkilerde \u00e7at\u0131\u015fmalar, i\u015f ve sosyal hayattan geri \u00e7ekilme ve zaman zaman intihar d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ya\u015fayabiliyorsunuz. Bu belirtiler o denli belirgin olabilir ki baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, PMDD ya\u015fayan kad\u0131nlarda intihar d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve giri\u015fimi riskinin genel pop\u00fclasyona g\u00f6re daha y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu psikolojik belirtilere; \u015fi\u015fkinlik, g\u00f6\u011f\u00fcs hassasiyeti, kas-iskelet a\u011fr\u0131lar\u0131, kramp ve spazmlar gibi fiziksel belirtiler de e\u015flik eder. Yani ki\u015fi hem zihinsel hem bedensel bir y\u00fck ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n PMDD\u2019yi PMS\u2019ten ay\u0131ran en \u00f6nemli fark; g\u00fcnl\u00fck i\u015flevselli\u011fin belirgin bi\u00e7imde bozulmas\u0131, i\u015f ve sosyal ya\u015fama devam etmekte zorlanma ve bu durumun d\u00f6ng\u00fcsel olarak tekrar etmesidir. PMDD bazen depresyon ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir; ancak ay\u0131rt edici \u00f6zellik, belirtilerin regl ba\u015flad\u0131ktan sonraki birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde belirgin bi\u00e7imde azalmas\u0131 ya da tamamen ortadan kalkmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi PMDD, PMS ya da depresyon gibi ba\u015fka tablolarla kar\u0131\u015fabilir. Bu nedenle dikkatli ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir de\u011ferlendirme s\u00fcreci gereklidir. Tan\u0131 genellikle en az 2\u20133 ay boyunca tutulan semptom g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, fiziksel de\u011ferlendirme ve psikiyatrik g\u00f6r\u00fc\u015fme ile konur. D\u00f6ng\u00fcsel \u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn net bi\u00e7imde ortaya konmas\u0131 tan\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Buraya kadar tablo umutsuz g\u00f6r\u00fcnebilir; ancak PMDD tedavi edilebilir bir bozukluktur.<\/p>\n\n\n\n PMDD i\u00e7in \u00f6nerilen multidisipliner yakla\u015f\u0131m; psikiyatrist, kad\u0131n do\u011fum uzman\u0131 (jinekolog) ve klinik psikolog\/psikoterapist i\u015f birli\u011fini i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n Genellikle ilk ba\u015fvurulmas\u0131 \u00f6nerilen uzman psikiyatristtir. Klinik de\u011ferlendirme, tan\u0131 koyma ve gerekli durumlarda ila\u00e7 tedavisini planlama s\u00fcrecini y\u00f6netir. Baz\u0131 vakalarda antidepresan tedaviler etkili olabilir ve bu tedavi bazen yaln\u0131zca luteal fazda uygulanabilir.<\/p>\n\n\n\n Kad\u0131n do\u011fum uzman\u0131 hormonal s\u00fcre\u00e7leri ve olas\u0131 jinekolojik e\u015flik eden durumlar\u0131 de\u011ferlendirir. Gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hormonal d\u00fczenlemeler planlanabilir.<\/p>\n\n\n\n Klinik psikolog ya da psikoterapist ise duygu d\u00fczenleme, ili\u015fki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, \u00f6fke ve irritabilite y\u00f6netimi, kendilik alg\u0131s\u0131ndaki dalgalanmalar ve stresle ba\u015f etme konular\u0131nda destek sa\u011flar. Psikoterapi, ki\u015finin d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc tan\u0131mas\u0131na, tetikleyicileri fark etmesine ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ba\u015f etme stratejileri geli\u015ftirmesine yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n Ya\u015fam tarz\u0131 d\u00fczenlemeleri \u2014 d\u00fczenli uyku, egzersiz, stres y\u00f6netimi ve dengeli beslenme \u2014 tedavi s\u00fcrecini destekleyici unsurlar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n En \u00f6nemlisi \u015fudur: PMDD kader de\u011fildir. Do\u011fru tan\u0131, uygun uzman deste\u011fi ve d\u00fczenli takip ile belirtiler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kontrol alt\u0131na al\u0131nabilir. Her ay yeniden y\u0131k\u0131lan o \u201cev\u201d, do\u011fru destekle daha sa\u011flam temeller \u00fczerine in\u015fa edilebilir. Yard\u0131m istemek zay\u0131fl\u0131k de\u011fil, iyile\u015fmenin ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r. PMDD ile ya\u015famak zor olabilir; ancak yaln\u0131z de\u011filsiniz ve destek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Her ay\u0131n birka\u00e7 g\u00fcn\u00fcnde kendinizi tan\u0131yamayacak kadar de\u011fi\u015fti\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcnseniz… Duygu durumunuzda ciddi bir de\u011fi\u015fim, umutsuzluk ve \u00e7\u00f6kk\u00fcnl\u00fck hissetseniz… Takvim yapraklar\u0131 her ay ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylerken bedeniniz bamba\u015fka bir hik\u00e2ye anlatsa; kendinize yabanc\u0131la\u015f\u0131p en sevdiklerinize bile tahamm\u00fcl edemeseniz… Ve sonra b\u00fct\u00fcn bunlar bir anda kaybolsa… Kula\u011fa olduk\u00e7a yorucu gelen bu tablonun bilimsel literat\u00fcrde bir ad\u0131 var:…<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":153,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-43462","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43462","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43462"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43463,"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43462\/revisions\/43463"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilanburuce.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}PMDD NED\u0130R?<\/h2>\n\n\n\n
PMDD NEDENLER\u0130<\/h2>\n\n\n\n
G\u00dcNL\u00dcK HAYATTA PMDD<\/h2>\n\n\n\n
PMDD TANISI<\/h2>\n\n\n\n
PMDD TEDAV\u0130S\u0130<\/h2>\n\n\n\n